Galw Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol - Hafan

Map Safle | Adborth | Llwybrau Cyflym ar y Bysellfwrdd | Cymorth   
 
 

Gwasanaethau Ffôn CLS

Canllaw cam wrth gam i ddewis cynghorydd cyfreithiol

Yn debyg i bob gwasanaeth arall, mae gwneud ychydig o ymchwil cyn dewis cynghorydd cyfreithiol yn syniad da. Yna gallwch fod yn siŵr eich bod wedi dod o hyd i’r cynghorydd sy’n addas i chi. 

Nid yw dewis cynghorydd cyfreithiol yn hawdd – yn enwedig gan nad oes angen cyngor cyfreithiol rheolaidd ar y rhan fwyaf o bobl, ac nid yw llawer ohonom yn gwybod pwy ddylen ni ofyn ac a ydym yn cael y fargen orau. 

Felly cyn i chi fynd ymhellach – beth am dreulio ychydig funudau’n darllen y 7 cwestiwn allweddol i ddefnyddwyr canlynol i’ch helpu chi i ddewis y cynghorydd cywir.

Efallai y byddai o gymorth i chi edrych ar:

At bwy alla i fynd am gyngor cyfreithiol?
Dw i ddim yn credu y galla i fforddio talu am gynghorydd cyfreithiol
Sut dw i’n dod o hyd i gynghorydd cyfreithiol?

Saith cwestiwn allweddol i ddefnyddwyr
Bydd y cwestiynau hyn yn eich helpu chi i ddod o hyd i’r holl wybodaeth y mae ei hangen arnoch chi i gael y fargen orau ac i ddewis y cynghorydd cywir.


1. Beth fydd y cynghorydd cyfreithiol yn gwneud ar fy rhan?
Ydych chi’n deall yn llawn yr hyn bydd eich cynghorydd cyfreithiol yn gwneud - a chyn bwysiced â hynny, yr hyn na fydd yn gwneud - ar eich rhan?

Er enghraifft:  ni fydd cynghorydd cyfreithiol yn trefnu i drosglwyddo cyfrifon cyfleustodau (nwy, trydan, ac ati) o’ch enw chi ar dŷ rydych chi’n ei werthu, i’ch enw chi ar dŷ rydych chi’n ei brynu. Ni fydd cynghorydd cyfreithiol ychwaith yn trefnu i ail-forgeisio eich cartref os yw’n cael ei drosglwyddo o enwau ar y cyd i enw unigol yn dilyn ysgariad.

Ydych chi’n gwybod pa ddogfennau a gwybodaeth y bydd eu hangen ar y cynghorydd cyfreithiol oddi wrthoch chi? A fyddwch chi’n gorfod gwneud unrhyw beth eich hunan? Os nad ydych chi’n siŵr, dylech ofyn i’r cynghorydd cyfreithiol.

Ar ôl i chi ddewis cynghorydd cyfreithiol, dylen nhw roi llythyr ‘gofal cleient’ i chi, yn disgrifio’r hyn y byddan nhw’n gwneud a’r costau tebygol. Sicrhewch eich bod yn ei ddarllen yn ofalus. Os nad yw’r cynghorydd cyfreithiol yn rhoi llythyr ‘gofal cleient’ i chi, dylech ofyn am un.

2. Beth fydd cost y cynghorydd cyfreithiol hwn o gymharu ag eraill?
Nid yw cael amcanbris gan gwmni o gynghorwyr cyfreithiol yn eich ymrwymo chi i’w defnyddio nhw. Dylech gymharu eu hamcanbris nhw gydag o leiaf un pris gan gynghorydd cyfreithiol arall. Nid oes unrhyw beth o’i le ar wneud hyn.

Mae dau bwynt pwysig i gofio pan fyddwch chi’n gofyn am amcanbris:

  • Pris arweiniol yw amcanbris. Nid yw’n bris sefydlog, sy’n cael ei alw fel rheol yn ddyfynbris. Sicrhewch fod yr amcanbris yn cynnwys ffioedd y cynghorydd a’i fod yn dangos ar wahân unrhyw symiau eraill a delir i bobl eraill gan y cynghorydd ar eich rhan (gelwir y rhain yn ‘dreuliau’). Mae ffioedd llys, costau chwiliadau neu ffioedd am dyngu datganiadau gwirionedd yn enghreifftiau o dreuliau.
  • Ni all cynghorwyr cyfreithiol bob amser roi amcanbris pendant o gostau oherwydd mae’n bosibl y gall amgylchiadau newid wrth i achos fynd yn ei flaen, neu gall gwybodaeth newydd ddod i’r amlwg. Mae hyn yn arbennig o wir os oes anghydfodau yn codi, er enghraifft mewn ysgariad. Fodd bynnag, dylai cynghorwyr cyfreithiol ddweud wrthoch chi os yw’r costau’n debygol o newid yn sylweddol.

Oes modd i chi gadw costau i lawr? Er enghraifft: mae’n bosibl y cewch gynnig adroddiadau cynnydd rheolaidd – sicrhewch eich bod chi’n gwybod faint fydd cost y rhain ac ystyriwch a oes angen i chi gael eich diweddaru mor aml.

Oes angen i chi gyfyngu ar y costau? Os oes, mae’n rhaid i chi wneud yn siŵr bod y cynghorydd cyfreithiol yn deall y cyfyngiadau o’r cychwyn.

3. Beth fydda i’n cael am fy arian?
Mae’n bosibl y bydd rhai cynghorwyr cyfreithiol yn cynnal cyfarfod cychwynnol gyda chi heb godi tâl am hynny, ond dylech gadarnhau hyn. Dylech hefyd gadarnhau beth fydd hyd y rhan o’r cyfarfod fydd am ddim – er enghraifft, 15 munud.

Bydd rhai cynghorwyr cyfreithiol yn rhoi un pris am y drafodaeth gyfan i chi. Bydd eraill yn codi tâl yn ôl yr awr.  Os rhoddir tâl yn ôl yr awr, sicrhewch eich bod chi’n cael amcangyfrif o nifer yr oriau y maen nhw’n disgwyl gweithio. Cofiwch – ni fydd hyn yn cynnwys treuliau (sef yr hyn y bydd y cynghorydd yn talu eraill ar eich rhan).

Mae rhai cynghorwyr cyfreithiol uwch, profiadol, yn codi mwy na staff iau neu hyfforddeion.  Efallai y byddwch am drafod pwy fydd yn gwneud y gwaith, sut byddant yn cael eu goruchwylio ac a ellir gwneud y gwaith yn rhatach.

Nodyn arbennig ar ddefnyddio cyfreithiwr neu drawsgludwr trwyddedig. Os nad ydych chi’n hapus â’r gwasanaeth gan eich cyfreithiwr neu eich trawsgludwr trwyddedig ac os nad ydych am dalu amdano, neu os hoffech symud i gynghorwr cyfreithiol arall, yna mae gan y cyfreithiwr neu’r trawsgludwr trwyddedig hawl gyfreithiol i wrthod rhyddhau eich dogfennau nes i chi dalu’r costau hyd hynny. Yr enw ar hyn yw hawlrwym cyfreithiwr.  Felly, ceisiwch gael cymaint o wybodaeth â phosibl am y gwasanaeth cyn ymrwymo i un cynghorydd penodol.

4. Pa mor aml mae’r cynghorydd cyfreithiol yn gwneud y math hwn o waith?
Bydd cynghorwyr cyfreithiol fel arfer yn cyflawni’r gwaith yn well os ydyn nhw’n gyfarwydd â’r gwaith penodol rydych chi ei eisiau, a phan fydd ganddyn nhw brofiad ohono.  Mae’n ddoeth gofyn a oes ganddyn nhw brofiad o’r gwaith rydych chi eisiau ei wneud. 

Mae llawer o gynghorwyr cyfreithiol yn arbenigo mewn meysydd o’r gyfraith ac mae’n bosibl mai bach iawn o brofiad fydd ganddynt o feysydd eraill. Ydych chi’n dewis cynghorydd oherwydd eich bod wedi ei ddefnyddio o’r blaen? Os felly, dylid ystyried a yw’r person a ddeliodd â’ch ysgariad (er enghraifft) hefyd yn addas i drafod eich trawsgludo, neu a fyddai rhywun arall yn y cwmni neu gwmni gwahanol yn well ar eich cyfer chi. Fel canllaw, gofynnwch am sawl achos o’r math hwn a drafododd y cwmni y llynedd.

Yn yr un modd, os ydych chi’n dewis cynghorydd cyfreithiol oherwydd argymhelliad gan ffrind, a ddefnyddiodd eich ffrind yr un gwasanaeth â chi? Os felly, ydych chi’n rhannu eu disgwyliadau nhw ynghylch ansawdd y gwasanaeth?

Gofynnwch a fydd y cynghorydd cyfreithiol y byddwch chi’n cyfarfod ag ef yn delio â’r achos ei hun neu a fydd yn ei drosglwyddo i aelod arall o’r cwmni (yn ei ‘ddirprwyo’). Os bydd yn cael ei ddirprwyo, gofynnwch a yw’r person a fydd yn gwneud y gwaith wedi cymhwyso’n llawn neu a ydyn nhw’n hyfforddi. Os nad yw’r person wedi cymhwyso’n llawn, gofynnwch pwy fydd yn ei oruchwylio ac ym mha ffordd. Dylech bob amser godi’r cwestiynau hyn yn uniongyrchol gyda’r cynghorydd cyfreithiol.

5. Faint o amser bydd y drafodaeth yn cymryd i’w chwblhau?
Nid yw’n bosibl bob amser amcangyfrif yn union faint o amser y bydd cwblhau trafodaeth gyfreithiol yn cymryd, ond gofynnwch i’ch cynghorydd cyfreithiol ynghylch faint o amser mae’r drafodaeth yn cymryd fel rheol.

Os oes angen cwblhau’r gwaith erbyn dyddiad penodol, dylech sicrhau bod y cynghorydd cyfreithiol yn deall eich amserlen chi. Cofiwch, mae’n bosibl y bydd cael y gwaith wedi’i wneud yn gynt yn ddrutach.

6. Beth alla i wneud os bydd rhywbeth yn mynd o’i le, neu os nad ydw i’n hapus gyda’r gwasanaeth?
Ydych chi’n gwybod sut i gwyno os nad ydych chi’n fodlon?

Ydy’r cynghorydd cyfreithiol yn cael ei reoleiddio gan gorff proffesiynol? (Er enghraifft, mae cyfreithwyr yn cael eu rheoleiddio gan Gymdeithas y Cyfreithwyr.) Os ydyn nhw, yna mae’n rhaid bod ganddyn nhw weithdrefn gwyno glir. Os nad ydych chi’n fodlon gyda gwasanaeth eich cynghorydd cyfreithiol, dylech ysgrifennu at y cynghorydd cyfreithiol yn y lle cyntaf – mae’n bosibl y byddan nhw’n gallu unioni pethau heb yr angen am weithredu pellach. Os nad yw hyn yn helpu, gwnewch gŵyn ffurfiol, yn ysgrifenedig, i’r partner sy’n gyfrifol am gŵynion. Os nad ydych chi’n fodlon â’r ymateb, dylech gysylltu â’r corff proffesiynol. 

Os nad ydych chi’n siŵr a yw’r cynghorydd cyfreithiol yn cael ei reoleiddio gan gorff proffesiynol, nid oes dim o’i le ar ofyn iddyn nhw.

Sylwer:  Nid yw pob cynghorydd cyfreithiol yn cael ei reoleiddio gan gorff proffesiynol. Os nad ydyn nhw’n cael eu rheoleiddio, mae’n bosibl na fydd ganddyn nhw weithdrefn gwyno neu ddull o wneud yn iawn os bydd pethau’n mynd o’i le. Mae cadarnhau hyn cyn i chi benodi’r cynghorydd bob amser yn syniad da.

Enghreifftiau o gynghorwyr wedi’u rheoleiddio

  • Cyfreithwyr
  • Bargyfreithwyr
  • Trawsgludwyr trwyddedig
  • Gweithredwyr cyfreithiol

Enghreifftiau o gynghorwyr heb eu rheoleiddio

  • Rheolwyr hawliadau
  • Ysgrifenwyr ewyllysiau
  • Asiantaethau cynghori (e.e. Canolfannau Cyngor ar Bopeth)
  • Cynghorwyr cyfraith cyflogaeth

Mae’n rhaid i gynghorwyr wedi’u rheoleiddio gael yswiriant indemniad. Os byddwch chi’n colli arian oherwydd mai nhw sydd ar fai, mae hyn yn golygu bod ganddyn nhw yswiriant i sicrhau eich bod chi’n cael eich ad-dalu. Hefyd, mae gan gyfreithwyr a thrawsgludwyr trwyddedig gronfa i’ch digolledu chi os byddan nhw’n cymryd arian rydych chi wedi ei adneuo iddyn nhw. Mae’n bosibl na fydd gan gynghorwyr cyfreithiol eraill sicrwydd yswiriant neu gronfa iawndal.

Ac yn olaf – gofynnwch i chi’ch hun …

7. Ydw i wedi cael bargen dda?
Os byddwch chi’n talu rhywun am wasanaeth, byddwch am fod yn fodlon bod y gwasanaeth yn briodol a’ch bod chi’n cael gwerth am arian. Mae’n bosibl y byddwch chi eisiau ystyried beth sydd bwysicaf i chi o ran cynghorydd cyfreithiol. Ai’r gost, y lleoliad, yr ansawdd, dibynadwyedd y gwasanaeth, profiad a gwybodaeth, cyflymder, neu rywbeth arall?

Dylai defnyddio’r cyngor ar y daflen ffeithiau hon roi cyfle i chi feddwl am y pethau hyn, i gasglu gwybodaeth ac i gael yr hyn rydych chi’n edrych amdano.

Mwy o wybodaeth

At bwy alla i fynd am gyngor cyfreithiol?
Mae’r rhan fwyaf o bobl yn credu bod rhaid iddyn nhw fynd at gyfreithiwr am gyngor cyfreithiol. Nid yw hynny’n wir bob amser.

Er enghraifft, gall drawsgludwr trwyddedig wneud popeth y gall cyfreithiwr wneud os ydych chi’n prynu tŷ.

Gall cyngor cyfreithiol sylfaenol fod ar gael o ganolfannau cynghori hefyd.

Dw i ddim yn credu y galla i fforddio cynghorydd cyfreithiol
Os na allwch chi fforddio cynghorydd cyfreithiol, mae’n bosibl y byddwch chi’n gymwys am gefnogaeth ariannol drwy Gronfa’r Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol (cymorth cyfreithiol). Gallwch lwytho taflenni ynghylch cyllid i lawr o wefan y Comisiwn Gwasanaethau Cyfreithiol yn www.legalservices.gov.uk. Gallwch hefyd ddefnyddio’r cyfrifiannell ar wefan Galw Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol yn www.clsdirect.uk i weld os ydych chi’n gymwys i dderbyn cymorth cyfreithiol.

Os nad ydych chi’n gymwys i dderbyn cymorth cyfreithiol, mae opsiynau eraill i’ch helpu chi.

Er enghraifft:

· trefniant ffi amodol (sydd hefyd yn cael ei adnabod fel “dim ennill, dim ffi”)
· yswiriant treuliau cyfreithiol
· help gan eich undeb llafur chi (neu eich partner).

Am fwy o wybodaeth am y trefniadau ariannu amgen hyn, gweler taflen ‘Dim Ennill, Dim Ffi’ Galw Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol yn www.clsdirect.uk.

Fel arall, mae’n bosibl y gall canolfan cyngor cyfreithiol neu ganolfan gyfreithiol roi cyngor am ddim. Bydd gan bob canolfan gyfreithiol a rhai canolfannau cyngor cyfreithiol o leiaf un cynghorydd wedi’i reoleiddio ar eu tîm. I weld pa ganolfannau cynghori neu ganolfannau cyfreithiol sydd ar gael yn eich ardal chi, gallwch chwilio’r gwefannau hyn:

www.clsdirect.uk
www.lawcentres.org.uk
www.citizensadvice.org.uk
www.adviceuk.org.uk

Sut dw i’n dod o hyd i gynghorydd cyfreithiol?
Mae llawer o fannau y gallwch chi fynd iddynt i gael help i ddod o hyd i gynghorydd cyfreithiol.

Ysgrifennwyd y canllaw hwn gan yr Adran Materion Cyfansoddiadol ar y cyd â Chymdeithas y Cyfreithwyr; Cyngor y Bar; Cyngor y Trawsgludwyr Trwyddedig; Sefydliad y Gweithredwyr Cyfreithiol; y Swyddfa Masnachu Teg; y Cyngor Defnyddwyr Cenedlaethol; Which?; Cyngor ar Bopeth; y Grŵp Gweithredu Cyfreithiol a Galw Gwasanaeth Cyfreithiol Cymunedol.
 





A step-by-step guide to choosing a legal adviser (185 KB)






go to top of page
Last updated on 19 January 2019
 
Taflenni Gwybodaeth Gyfreithiol y GCC Ffeithddalenni Cyfreithiol Cronfa a Thaliadau CLS Cyfrif Cymorth Cyfreithiol Dolenni Eraill Defnyddio Chwiliad Cyngor Pynciau Defnyddio Chwiliad Cyngor Drwy'r DU a Llinellau Cymorth Categoriau cyfraith Taliadau Cwynion Newyddion Nodau Ansawdd Gwybodaeth i Ddarparwyr